Tiền mãn kinh và mãn kinh là những giai đoạn tự nhiên trong cuộc đời người phụ nữ. Tuy nhiên, sự thay đổi nội tiết trong giai đoạn này có thể đi kèm những xáo trộn về thể chất và tinh thần, ảnh hưởng đến giấc ngủ, sinh hoạt và chất lượng cuộc sống.
Nhận biết các dấu hiệu và chủ động thăm khám sẽ giúp phụ nữ hiểu rõ hơn về tình trạng của mình, từ đó được tư vấn phương pháp chăm sóc phù hợp.
Những thay đổi ảnh hưởng đến cuộc sống của chị T.
Chị T. (48 tuổi) bị mãn kinh sớm. Cùng với biến cố gia đình, chị phải đối mặt với những cơn bốc hỏa, mất ngủ, tâm trạng dễ cáu gắt và trầm cảm. Các triệu chứng ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống của chị.
Trước khi đến Bệnh viện Đa khoa Gia Đình, chị đã thăm khám ở nhiều nơi và điều trị bằng thuốc chống trầm cảm trong một năm nhưng chưa đạt hiệu quả như mong muốn.
Tại lần đầu thăm khám sức khỏe mãn kinh, chị được bác sỹ đánh giá bằng thang điểm MRS, ghi nhận các mức điểm 11, 10 và 9 ở những nhóm triệu chứng. Kết quả cho thấy chị gặp nhiều rối loạn trong giai đoạn mãn kinh.
Sau khi được đánh giá, chị điều trị bằng liệu pháp nội tiết mãn kinh. Ngay trong tháng đầu tiên, các cơn bốc hỏa giảm hơn 50% và gần như biến mất sau 3 tháng. Chị ngủ ngon hơn, thích ra ngoài hơn; chất lượng cuộc sống của chị và những người thân cũng được cải thiện. Trong quá trình này, chị đã ngừng sử dụng thuốc chống trầm cảm.
Đây là đáp ứng của một trường hợp cụ thể. Việc điều trị cần được bác sỹ đánh giá và theo dõi dựa trên tình trạng của từng người. Người đang dùng thuốc điều trị trầm cảm hoặc lo âu cần trao đổi với bác sỹ trước khi điều chỉnh hay ngừng thuốc.
Tiền mãn kinh, mãn kinh ảnh hưởng đến cơ thể như thế nào?
Tiền mãn kinh là giai đoạn chuyển tiếp trước mãn kinh, khi hoạt động nội tiết và chu kỳ kinh nguyệt bắt đầu thay đổi. Mãn kinh tự nhiên được xác định khi người phụ nữ không có kinh nguyệt trong 12 tháng liên tiếp, không do một nguyên nhân rõ ràng khác.
Trong quá trình chuyển tiếp này, nồng độ estrogen thay đổi và suy giảm. Estrogen có vai trò đối với nhiều cơ quan, bao gồm hệ xương, tim mạch và sinh dục. Sau mãn kinh, phụ nữ có thể đối mặt với nguy cơ loãng xương và một số vấn đề tim mạch, chuyển hóa; những nguy cơ này còn chịu ảnh hưởng của tuổi tác và nhiều yếu tố sức khỏe khác.
Một số phụ nữ cũng có thể gặp tình trạng giảm trí nhớ, giảm ham muốn hoặc những thay đổi ảnh hưởng đến đời sống tình dục.
Những dấu hiệu thường gặp
Biểu hiện ở mỗi phụ nữ có thể khác nhau. Một số thay đổi thường gặp gồm:
- Chu kỳ kinh nguyệt thay đổi, lượng kinh nhiều hoặc ít hơn.
- Nóng bừng, đổ mồ hôi về đêm.
- Khó ngủ, mệt mỏi, giảm năng lượng.
- Tâm trạng thất thường, dễ căng thẳng.
- Khô rát vùng kín, không thoải mái khi gần gũi, giảm ham muốn.
- Đau nhức xương khớp.
Nếu những thay đổi này kéo dài hoặc ảnh hưởng đến cuộc sống, chị em nên đến gặp bác sỹ để được thăm khám. Các triệu chứng có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân khác nhau và cần được đánh giá cụ thể.
Thăm khám sức khỏe mãn kinh gồm những gì?
Khi thăm khám, bác sỹ sẽ tìm hiểu các triệu chứng, tiền sử sức khỏe và mức độ ảnh hưởng đến cuộc sống. Thang điểm MRS có thể được sử dụng để hỗ trợ đánh giá những rối loạn liên quan đến mãn kinh.
Tùy tình trạng của từng người, bác sỹ có thể đánh giá thêm:
- Sức khỏe tim mạch và các yếu tố nguy cơ.
- Các vấn đề chuyển hóa như rối loạn lipid máu, đái tháo đường.
- Sức khỏe tâm lý.
- Các vấn đề phụ khoa cần theo dõi hoặc can thiệp.
Dựa trên kết quả thăm khám, bác sỹ sẽ tư vấn hướng chăm sóc phù hợp, bao gồm thay đổi lối sống, các phương pháp không dùng thuốc hoặc điều trị bằng thuốc.
Liệu pháp nội tiết mãn kinh có phù hợp với tất cả mọi người?
Liệu pháp nội tiết mãn kinh là một lựa chọn điều trị có thể giúp giảm các triệu chứng như bốc hỏa, đổ mồ hôi đêm và khô rát vùng kín ở những trường hợp phù hợp.
Tuy nhiên, không phải phụ nữ nào cũng cần hoặc có thể sử dụng liệu pháp này. Bác sỹ sẽ cân nhắc triệu chứng, tiền sử bệnh, lợi ích và nguy cơ trước khi đưa ra chỉ định, đồng thời theo dõi trong quá trình điều trị.
Mãn kinh không phải là một căn bệnh cần chữa khỏi, nhưng những rối loạn đi kèm có thể cần được quan tâm và hỗ trợ. Lắng nghe cơ thể, chủ động thăm khám và trao đổi với bác sỹ sẽ giúp chị em có thêm lựa chọn để chăm sóc sức khỏe trong giai đoạn chuyển tiếp này.
ThS.BS. Trần Đức Thịnh
Trưởng khoa Phụ Sản, Bệnh viện Đa khoa Gia Đình
